ਲੇਖ

ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ' ਤੇ ਰਾਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?

ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਲੀ' ਤੇ ਰਾਜ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?


We are searching data for your request:

Forums and discussions:
Manuals and reference books:
Data from registers:
Wait the end of the search in all databases.
Upon completion, a link will appear to access the found materials.

ਪੇਸ਼ਵਾ (ਮਰਾਠਾ) ਦੇ ਸਿਖਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤਰ ਸੀ. ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ.

ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸਮੇਂ (1707-1757) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। 1758 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਲਾਹੌਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਇਸਰਾਏ [8], ਤੈਮੂਰ ਸ਼ਾਹ ਦੁਰਾਨੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਰਾਠਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਉੱਚ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੱਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੀ ਹੱਦ ਤਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ. ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਾਓ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। [10] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁਗਲਾਂ, ਸ਼ਾਹ ਵਲੀਉੱਲਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁਸਲਿਮ ਪਾਦਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਸਨ। ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੂੰ ਧਮਕੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਸੀ?


ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਬਾਜੀਰਾਵ ਪੇਸ਼ਵਾ 1 ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 29 ਮਾਰਚ 1737 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਪਰ ਉਸਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਿ੍ਰਦਾ ਝਲਿਆਣੇ ਰਾਜਕਾਰਾ ਦੋ ਟੁਰਤੋ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ'। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਰਾਜਪੂਤ, ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਜਾਟ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ 1737 ਜਾਂ 1758 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਮਰਾਠੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1752 ਦੀ ਸੰਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਗਲ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਟੈਕਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਾਠੇ ਉੱਚੇ ਪਾਸੇ ਸਨ.


ਦੋ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - 1. ਮੌਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ (ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਚਾਂਦੀ ਪਿਘਲਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ) 2. ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠਣਗੇ ਭਾਵ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕਜੁਟ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਯੁੱਧਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਰਤਾਂਤ (ਸਿਯਾਰ-ਉਲ-ਮੁਖਤਾਰਿਨ ਜਾਂ ਮਰਾਠਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ) ਪੜ੍ਹੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਮਰਾਠਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਨੇ ਡੈਕਨ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ.


ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਸੱਚ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਫਿਲਮ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.

ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨਪਸੰਦ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਸਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਤਿੱਖੀ ਬਹਿਸਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਇਹ ਬਹਿਸਾਂ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਛਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਅਤੇ ਸੂਖਮਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ. ਬਹੁਤ ਵਾਰ, ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੱਖਪਾਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੰਤਰਰਾਜੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸੰਪਰਦਾਇਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮੱਧਕਾਲੀ ਸ਼ਾਸਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ.

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਹਿਸ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ (1674-1818) ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਬਾਜੀਰਾਵ ਮਸਤਾਨੀ. ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਰਾਠਾ ਯੋਧਾ-ਨਾਇਕ ਛਤਰਪਤੀ (ਸਮਰਾਟ) ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਡੈਕਨਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਅਰਾਜਕਤਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸੀ. ਇਹ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰਿਆ ਜਦੋਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ. ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਡੈਕਨ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਯੋਧੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਪ -ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ. 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਇਸਦੇ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸਨ। ਬਾਜੀਰਾਵ ਮਸਤਾਨੀ 1720 ਤੋਂ 1740 ਤੱਕ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੇਸ਼ਵਾ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਬਾਜੀਰਾਓ ਬੱਲਲ ਬਾਲਾਜੀ ਭੱਟ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਸਤਾਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਮੁਸਲਿਮ womanਰਤ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ

1760 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਲੌਂਗਮੈਨਸ, ਗ੍ਰੀਨ ਨਿ Yorkਯਾਰਕ ਲੰਡਨ ਬੰਬੇ. 1905. ਟੈਕਸਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ

ਇਹ ਫਿਲਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ madeੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਜ਼ੁਅਲਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਧ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੈ. ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕੋਈ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 15 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਉਪ -ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਥਿਆਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ. ਤੋਪਖਾਨੇ ਲਈ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ. ਮਰਾਠਾ ਜਲ ਸੈਨਾ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤਕ ਯੂਰਪੀਅਨ ਜਲ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਪਰ, ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਘੋੜਸਵਾਰ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ' ਤੇ ਉੱਚ ਹੱਥ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਾੜੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭਾਲ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਉਪਯੋਗਤਾ ਸੀ. ਮਰਾਠਾ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਲੁੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ. ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਟਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਾਬਤ ਹੋਈ.

ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ. ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਮਰਾਠੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ "ਕਦੇ ਵੀ ਹਿੰਦੂ" ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੇ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਉਸ ਰਾਜ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ.

ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ "ਮੰਗੋਲ" ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਚੌਥ, ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ, ਭਾਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ। 1742 ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ 1750 ਵਿੱਚ ਜੈਪੁਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਦੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਬੇਸ਼ੱਕ, 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਾਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਨਾ ਸੀ. ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਿਰਾਵਟ ਵਾਲੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੰਨੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ ਕਿ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਆਦਰਸ਼ ਸਨ. ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਰਾਠੇ, ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ, ਕਲਾ, ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਮਾਣ -ਪੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਦਿੱਤੀ.

ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੀਜ਼ੀਆ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ (ਜਿਸਨੇ 1659-1707 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ) ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ Maratਾਹੁਣਾ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਨ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ Hindusਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਨੁਕਸ ਕੱ manyਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 8217 ਦਾ ਰਾਜ. ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਮਰਾਠੇ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਪ -ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਬੇਰੀਆ ਦੇ ਈਸਾਈ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਨਰ ਮੰਗ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸਨ.

ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸੰਖੇਪ

ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਨਿ Newsਜ਼ਲੈਟਰ

ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ.

ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦਾ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ 1674 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਜਾਂ ਮੁਗਲ ਦੇ ਅਧੀਨ. ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ (ਹਿੰਦੂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ) ਸਮੇਤ 50,000 ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਖੁਆਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਕੀਮਤੀ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੋਲਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਤੋਂ ਲਿਆਏ ਗਏ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ. ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਛਤਰਪਤੀ (ਛਤਰਪਤੀ, ਉਸਦੀ ਉਪਾਧੀ) ਦਾ ਮਾਲਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਛਤਰੀ ਹੇਠ ਸੀ. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਮਰਾਠੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ.


ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਪਤਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹਨ?

ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ. ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਕੋਈ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਇਹ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ. ਇਸ ਦੇ ਨਿਘਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਨ.

ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ:

ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ. Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਵੇਰੀ ਦਰਿਆ ਤਕ ਅਤੇ ਕਾਬੁਲ ਤੋਂ ਚਟਗਾਂਵ ਤਕ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ coveredੱਕ ਲਿਆ ਇਹ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਗਿਆ. ਸੰਚਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਨ. ਦੂਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਨ. ਇਸ ਲਈ ਸਾਮਰਾਜ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਡੁੱਬਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ.

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ. ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਮਰਾਟ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ. ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧਦਾ ਗਿਆ. ਇਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਸਿਰਫ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਜੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਨੀਤੀ ਗਲਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਏਗਾ.

Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ:

ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਸੀ. ਭਾਰਤ ਮੁ primarilyਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਥਿਰਤਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ. ਅਕਬਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ. ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਦਾਰ ਨੀਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਉਸ ਸੂਝਵਾਨ ਨੀਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ. ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਲੋਕ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਨ, ਸਾਮਰਾਜ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸੀ.

ਪਰ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤਾ. ਉਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿਯਮ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਦੁਖਦਾਈ ਹੋ ਗਏ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਫੁੱਟ ਗਈ। ਜਾਟਾਂ, ਬੁੰਡੇਲਾਸ ਅਤੇ ਸਤਨਾਮੀਆਂ ਨੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਦੀ ਰਾਜਪੂਤ ਨੀਤੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ. ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮਰਥਕ ਇਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਗਏ ਰਾਜਪੂਤ ਯੁੱਧ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਗੜਬੜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ.

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਡੈਕਨ ਨੀਤੀ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ. ਦੱਕਨ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਲੰਬੇ 26 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਸੀ. ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਬੇਅੰਤ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ. ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰ ਵੀ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ. ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ .ਪ੍ਰਧਾਨਿਕ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ ਦਲੇਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ. ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਡੈਕਨ ਨੇ ਸਮਰਾਟ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ. ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਯੂਸਰ ਨੇ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੈਕਨ ਯੂਸਰ ਨੇ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ.

ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ:

ਮੁਗਲ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਇਹ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ. ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ. ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਜਹਾਂਗੀਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਲੀਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਕਬਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ. ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੜਾਈ -ਝਗੜੇ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਨ. ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ. Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਆਇਆ।

ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਤੇਜ਼ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ. ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ. ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ, ਸਿਰਫ ਦੋ ਬਦਲ ਸਨ, ਅਰਥਾਤ, ਤਖਤ ਜਾਂ ਤਾਬੂਤ. ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲੜੇ, ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜੋਸ਼ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ. ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ.

ਕਮਜ਼ੋਰ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ:

ਬਾਬਰ ਤੋਂ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੱਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਮੁਗਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਨਿਕੰਮੇ ਹਨ. ਉਹ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕੇ.

Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੂਨੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ ਤੇ ਆਇਆ. ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ruleੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬੁੱਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. ਅਗਲਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਦਰ ਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਗੱਦੀ ਤੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਕੰਮਾ ਆਦਮੀ ਸੀ. ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ. ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਖਫੀ ਖਾਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: “ਜਹਾਂਦਰ ਦੇ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਟਕਸਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਸੀ। ” ਇਸ ਸਮਰਾਟ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਭਤੀਜੇ ਫਰੁਖਸੀਯਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ. ਇਕ ਹੋਰ ਬੇਕਾਰ ਆਦਮੀ, ਫਰੁਖਸੀਯਾਰ ਦੋ ਸੱਯਦ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿੰਗਮੇਕਰ ਬਣ ਗਏ. ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਫਾਰੁਖਸ਼ੀਅਰ ਨੂੰ ਕਿੰਗਮੇਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ. ਵਧੇਰੇ ਅਯੋਗ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਅਜਿਹੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ. ਅਜਿਹੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ.

ਕੁਲੀਨਤਾ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ:

ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਮੁਗਲ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਜਮਾਤ ਬਣਾਈ ਸੀ. ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੜਾਕੂ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ. ਪਰ ਪਤਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ. ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਗਲ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ. ਉਹ ਆਲਸੀ ਅਤੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਬਣ ਗਏ. ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਸੁਆਰਥੀ ਬਣ ਗਏ. ਕੁਝ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਪਲਾਟਾਂ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ. ਸਮਰਾਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ. ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਬਣ ਗਏ.

ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲੀਨ ਲੋਕ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਏ. ਤੁਰਾਨੀਆਂ, ਈਰਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਬੱਧ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਕਰਦੇ ਸਨ. ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਤਿਤ ਕੁਲੀਨਤਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ.

ਫੌਜ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ:

ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਰਈਸ ਆਪਣੀ ਪਦਵੀ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਏ, ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਅਯੋਗ ਹੋ ਗਈ. ਉਹ ਦਿਨ ਚਲੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਬਾਬਰ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੰਗੀ ਝੱਲ ਸਕਦੇ ਸਨ. ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਫੌਜੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜੋਸ਼, ਹਿੰਮਤ ਜਾਂ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਆਲਸੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ. ਭਾਵੇਂ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ, ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਫੌਜ putਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜਪੂਤ ਜਾਂ ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕੀ। ਜੱਟਾਂ, ਬੁੰਦੇਲਾ, ਸਿੱਖਾਂ, ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਮੁਗਲਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖੀ ਗਈ। ਫੌਜੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ.

ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੂਬਾਈ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ:

ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਵੱਡੇ ਸੁਭਾ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਂਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਗਏ. ਅਵਧ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਨਾਮਾਤਰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਪਾਸ ਕੀਤਾ. ਪਰ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ. ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘਟਾਉਣਾ ਵੇਖਿਆ.


5 ਲੜਾਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ

ਯੁੱਧ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਰਹੇ ਹਨ. ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਨੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ, ਨਵੇਂ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮਹਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਰਾਹ ਵੀ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ. ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਕੋਈ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ.

ਯੁੱਧ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇੱਕ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਯੁੱਧ ਇੰਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਖੀ. ਜੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰੀਆ, ਅਸ਼ੋਕ, ਸਮੁੰਦ੍ਰਗੁਪਤ, ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ, ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜੋ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ. ਪੋਰਸ, ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਤੇ ਅਲੈਕਜ਼ੈਂਡਰ ਦਿ ​​ਗ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ 326 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਤੋਂ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ.

1000 ਈਸਵੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਖਤ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਯੁੱਧਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ. ਚਾਹੇ ਇਹ 305 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਕਮਾਂਡਰ ਸੈਲਿusਕਸ ਨਿਕਟਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੀ ਅਗਾਂਹ ਸੀ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਦੱਖਣ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਨੈਪੋਲੀਅਨ' ਕਿਹਾ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ .

1. ਤਰੈਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ

ਇਹ ਯੁੱਧ 1192 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਘੋੜ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਰੈਣ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਘੋਰੀ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਨੂੰ 1191 ਵਿੱਚ ਤਰੈਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।

ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪਮਾਨਿਤ, ਗੋਰੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਪਰ 1192 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ. ਇਸ ਵਾਰ, ਰਾਜਪੂਤ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਖਤ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਮਿਲੀ।

ਲੜਾਈ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜੇ ਇਸਲਾਮੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੁੱਟਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਘੋਰੀ ਠਹਿਰਿਆ ਰਿਹਾ. ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੋਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕੁਤੁਬ-ਉਲ-ਦੀਨ ਐਬਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਤੁਬ ਮੀਨਾਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਪਾਲ ਵਜੋਂ. ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਅਤੇ ਉਭਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ.

2. ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ

ਇਹ ਯੁੱਧ ਫ਼ਰਗਾਨਾ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਬਾਬਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਇਬਰਾਹਿਮ ਲੋਧੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 1526 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ. ਪਰ ਗੌਰੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਬਰ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮੋਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ. ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸਨੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ.

ਬਾਬਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1527 ਵਿੱਚ ਖਾਨਵਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਪਰ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ 1556 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪੋਤੇ ਅਕਬਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਦੀ ਆਖਰੀ ਉਮੀਦ ਹੇਮੂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

3. ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ

ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਰਾਠਿਆਂ, ਜਾਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ. ਇਹ ਲੜਾਈ 23 ਜੂਨ 1757 ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਵਾਬ ਸਿਰਾਜ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਉਦੋਂ ਵਧ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਨਵਾਬ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਲਕੱਤੇ ਵਿੱਚ ਫੋਰਟ ਵਿਲੀਅਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਐਨਸੀਈਆਰਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵਾਬ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਇਆ. ਉਸਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.

ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਗਈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਮਾਂਡਰ ਰੌਬਰਟ ਕਲਾਈਵ, ਨਵਾਬ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ. ਇਸ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਨਵਾਬ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੀਰ ਜਾਫ਼ਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦਿੱਤੀ. ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਨਵਾਬ ਦੀ 40,000 ਸਿਪਾਹੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੇ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪਲਾਸੀ ਵਿਖੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ. ਨਵਾਬ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।

ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁਗਲ ਤਖਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵੇਦਾਰਾਂ - ਮਰਾਠਿਆਂ, ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ.

4. ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ

ਇਹ ਲੜਾਈ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਅਗਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, 14 ਜਨਵਰੀ 1761 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਯੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਣਾਇਕ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਕੌਣ ਹੈ ਕਰੇਗਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੋ, ਪਰ ਕੌਣ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ. ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੇ ਭਰਾ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਰਾਓ ਭਾਉ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਦੁੱਗਣੇ ਸਿਪਾਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣਾ ਯੁੱਧ ਹਾਰਿਆ।

ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਇਤਿਹਾਸ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੂਜੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਪੂਤਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ, ਜਾਟਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਪਾਣੀਪਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੁਣੇ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿਪਾਹੀ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ. ਮਰਾਠਾ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਅਬਦਾਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ. ਮਜਬੂਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਾਉ ਨੂੰ ਪਾਣੀਪਤ ਵਿਖੇ ਲੜਨਾ ਪਿਆ. ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸਨੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ aਸਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਰਾਇਆ.

ਇਸ ਹਾਰ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 1818 ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ.

5. ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ

ਲੜਾਈ 22 ਅਕਤੂਬਰ, 1764 ਨੂੰ ਬਕਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ, ਜੋ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 130 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਹੈਕਟਰ ਮੁਨਰੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ II, ਅਵਜਾ ਦੇ ਨਵਾਬ ਸ਼ੁਜਾ-ਉਦ-ਦੌਲਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ। , ਅਤੇ ਮੀਰ ਕਾਸਿਮ, ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਵਾਬ. ਭਾਰਤੀ ਧਿਰ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 40,000 ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫ਼ੌਜ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ 10,000 ਫ਼ੌਜੀ ਸਨ। ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਹਾਰ ਗਈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਫੁੱਟ ਕਾਰਨ ਸੀ.

ਹਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਦੀ ਸੰਧੀ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣ ਗਏ. ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦਾ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਉੜੀਸਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਦੇ ਦੀਵਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਪਏ।

ਬਕਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਹਿਸਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਏ. 1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਾਠਿਆਂ, ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਭਾਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤੀ ਉਪ -ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।


ਮੁਗਲ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ (1680 ਤੋਂ 1707)

ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਤੇ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ (1680 ਤੋਂ 1707) ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਜੋ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਕੋਲ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਨ ਜੋ 30 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ. ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਡੈਕਨ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਗੜ੍ਹ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ, ਮੁਗਲਾਂ ਅਤੇ#8217 (ਕੀਏ 2000, ਪੰਨਾ 357) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਸੀ. ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸੰਭਾਜੀ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ. ਉਸਨੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ -ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਹਾਰ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ positionਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ. ਸੰਭਾਜੀ ਨੂੰ 1689 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ ਰਾਜਾਰਾਮ ਨੇ ਅਗਲੇ 11 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਸਨੇ ਉਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨਾਲ ਜੰਗਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ. ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਰਹੇ.

ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਯੁੱਧ ਬੇਕਾਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ. ਹਰ ਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੁਗਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ. ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੇ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਸੰਗ੍ਰਹਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ‘ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੈਕੇਟ ਅਤੇ#8217 ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ (ਕੀ 2000, ਪੰਨਾ 357-9). ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧਦੀ ਇੱਕ ਖਲਨਾਇਕ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ. ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਛੱਡਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਲੰਮਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ.

ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਛੋਕੜ ਵਜੋਂ, ਭਵਾਨੀਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਪੇਂਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (ਮੀਡੀਆ ਸਰੋਤ: ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿ Museumਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ).

Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ 1707 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਜਿਸਨੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ 17 ਵਾਰਸ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ (ਕੀਏ 2000, ਪੰਨਾ 359). ਇਹ ਅਫਵਾਹ ਹੈ ਕਿ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ (ਸੁਨਿਧੀ) ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ. ਪਰ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ, ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਯੁੱਧ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ. Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਕਿਵੇਂ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਸੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ। ਨਵੇਂ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ, ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਨੇ, ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਪੋਤੇ, ਸ਼ਾਹੁਜੀ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮਰਾਠਾ ਤਖਤ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ (ਕੇਏ 2000, ਪੰਨਾ 363). ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਯੁੱਧ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਮਾਸੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ. ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਪਹਿਲੇ ਨੇ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਅਤੇ ਵਿਕੇਂਦਰੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਉਲਟ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਰ ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗੀਆਂ ਬਗਾਵਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਸਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਲਈ ਉੱਠੀਆਂ. ਉਸਦੀ ਮੌਤ, ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੱਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ (ਕੀਏ 2000, ਪੰਨਾ 364).


200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹੇ

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਗਏ.

ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ 1757 ਅਤੇ 1765 ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਮੁਗਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ. ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 1799 ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਦੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।

ਫਿਰ ਵੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ, ਜੋ ਕਿ 1817 ਅਤੇ 1818 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ, ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। 1818 ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।

ਹਿੰਦੂ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਯੋਧੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਭੌਂਸਲੇ ਨੇ 1674 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਹੈ. ਇਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸਾਮਰਾਜ 1707 ਵਿੱਚ Aurangਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ 1739 ਵਿੱਚ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ. 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਤਕ, ਮਰਾਠੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ.

ਭਾਵੇਂ ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ 1761 ਵਿੱਚ ਪਾਨੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਅਫਗਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 1770 ਤੋਂ 1803 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਲਟ ਸੀ ਸੱਚ ਦੇ ਨੇੜੇ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਇਆ.

ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ ਇੱਕ ਸਾਮਰਾਜ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਸੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਸਫਲ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਹੋਲਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਧੀਆਂ ਵਰਗੇ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਖਾਨਦਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੋ ਬਣ ਗਏ ਸਨ ਹਕ਼ੀਕ਼ੀ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ. ਇਹ ਮਰਾਠਾ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡਾਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰਾਠਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਜੋ ਕਿ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਨ, ਦੀਆਂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਬਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ. ਅਕਸਰ, ਇੱਕ ਮਰਾਠਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ (1775-1782) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸੀ. ਹਾਲਾਂਕਿ, 1803-1805 ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੂਜੇ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾੜਾ ਰਿਹਾ.

1800 ਵਿੱਚ ਵੀ, ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਪੱਛਮੀ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 168,160,000 ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੇਤਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਚੀਨ ਦੇ ਕਿੰਗ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੇ ਇਸ ਨੇ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਇਕਜੁਟ inੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਪ -ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਸੀ. ਫੌਜੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਖਾਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ. ਫਿਰ ਵੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਪਣੇ ਹੁਣ ਦੇ ਮੂਲ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਮੁਦਰੀਕਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ, ਸੈਨਿਕ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ.

ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ "ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀ ਰਾਓ II ਦੀ ਹੋਲਕਰਾਂ (ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਰਾਠਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ) ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1802 ਵਿੱਚ ਬਾਸੀਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੁਆਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ।" ਦੂਜੇ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਸਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੀਆ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਦੇ ਭੌਂਸਲੇ (ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਮਵਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸ਼ਾਖਾ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ), ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ 1803 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਗਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸ਼ਾਸਕ, ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਲਪ ਜਿਸਨੂੰ ਮਰਾਠਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ.

ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਸੰਖੇਪ

ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਨਿ Newsਜ਼ਲੈਟਰ

ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ.

ਇੱਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਅੰਤਮ, ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਸਫਾਈ ਕਾਰਜ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਸਨ. ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਰਾਠਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਪੇਸ਼ਵਾ, ਭੌਂਸਲੇ ਅਤੇ ਹੋਲਕਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਰਾਠਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਆਏ. ਸਿੰਧੀਆ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਬਣ ਗਿਆ.

ਵਿੱਚ ਪਰਸੀਵਲ ਸਪੀਅਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਕਸਫੋਰਡ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਇੰਡੀਆ, 1740-1947ਇਸ ਸਮੇਂ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਪਾਲ, ਜੈਪੁਰ, ਉਦੈਪੁਰ ਅਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ. ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੱਛਮੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਵਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਤ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ.

ਮਰਾਠਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਯੁਕਤ ਭਾਗ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਮਰਾਠਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਸਨ. ਅਤੇ ਸੱਜਣ. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਰਾਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧੀਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੈਰ-ਮਰਾਠਾ ਰਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜ, "ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਪਠਾਨਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹਤ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਸਨ।" It remains interesting to speculate what would have become of the Maratha state had its component parts not had to deal with British interference.

As described by Spear, the settlement of 1818 led to the complete dominance of the British throughout India, except for the northwest where the Sikh Empire still thrived, leaving “the principal surviving Indians states… islands in a sea of British territory, or fenced in…” It “restored the unity of India to a degree more effective than had exited under the Mughals [due to the apparatus of a modern state and transportation], the main difference being….[that] as the Mughal power wrecked itself in trying to stretch to Cape Comorin [at the southernmost tip of India], the British power was to strain itself in trying to reach Kabul [formerly a Mughal stronghold].”


Bastar’s Bhumkaal Rebellion and its Forgotten Legacy

The Bastar region of Chhattisgarh only finds occasional mention in the mainstream media, that too, for being a part of India’s dangerous ‘Red Corridor’ of Maoist insurgency. But this tribal resistance to authority is not a recent phenomenon. One of the fiercest tribal revolts against the British Raj was mounted here. Led by a charismatic tribal leader named Gunda Dhur, it was the Bastar Revolt of 1910.

Bastar, in South Chhattisgarh, is covered in thick forests inhabited by the Gond, Dhurwa, Halba, Bhatra and other tribes. The Indravati River, a tributary of the Godavari, made the land cultivable and the region habitable. The tribes maintained little or no contact with the rest of the world they worshipped forest deities and lived off the land. Their lives were unchanged for over a millennium. Politically, rulers came and went but these tribal communities remained unaffected.

In the 14th century, the Kakatiya Dynasty, headquartered in present-day Warangal, established its rule over Bastar. Later, the Kingdom of Bastar paid tribute to the Delhi Sultanate, the Mughals and later the Marathas, who were happy to leave this forest kingdom untouched. But this changed with the coming of the British East India Company and the British Raj in the 19th century. Slowly and steadily, the British made inroads into the lives of the local people and it resulted in a deep, simmering resentment that spread to the remotest villages.

Simmering Discontent

The biggest trigger for resentment was the Indian Forest Act of 1878, which had a direct impact on the tribals, whose livelihood depended on forest produce. This legislation divided forests across India into three categories – reserved, protected and village forests. The richest part of the forest came under direct government control and was designated ‘reserved forest’ land. Suddenly, tribal communities who had lived in symbiotic harmony with the forest, became ‘trespassers’. The ‘protected forest’ areas were partially controlled by the government while the areas categorised as ‘village forest’ were leftover forestlands.

This segregation didn’t go down well peasants and tribals in India. In fact, a previous attempt to control the forests had led to the Santhal Revolt of 1855, in the Jharkhand region. Now, this tribal wrath extended to Bastar. Sadly, the tribals did not understand why they were suddenly allowed to visit their ‘own land’. And there was more to come.

In 1905, the colonial British government wanted to reserve almost two-thirds of the forests and stop shifting cultivation, foraging and hunting by the local people. Also, free labour (begar) was expected from those who wanted to work in reserved forests. Land rents were already a huge bone of contention and now there was brutish police exploitation too.

Then came a terrible famine in 1907-08, the second devastating famine since the one in 1899-1900. Despite these conditions, in 1908, contractors were given access to reserved forests, to take timber and wood for the construction of railway sleepers. The tribals’ main source of livelihood was thus commercialised and they were pushed to destitution. In addition, locally made country liquor, traditionally brewed by tribals, was also declared illegal. This turned Bastar into a simmering cauldron of resentment.

Rise of the Dhurwas & Gunda Dhur

The Dhurwa tribe of the Kanker forest was worst hit because the reservation of forests first took place there. As resentment grew, there was talk of a revolt. Just like chapattis, lotus flowers and gun cartridges were symbols of the 1857 Revolt, mango twigs, a lump of soil, arrows and chillies were circulated among Bastar’s villagers to rally them to the cause. Finally on 2nd February 1910, the Bastar Rebellion, also known as the Bhumkaal Rebellion, broke out under the leadership of Gunda Dhur, a tribal leader from Nethanar village.

At the beginning of the revolt, Gunda Dhur and his followers looted the granaries of Pushpal bazaar village in Bastar and redistributed food to the poor. This was followed by a series of guerrilla attacks on the houses of officials and sahukars in Jagdalpur, the capital of Bastar. The Jagdalpur police station and missionary schools were also attacked.

The rebellion quickly spread to 46 of the 84 parganas (administrative divisions) of the Bastar Kingdom and, for two to three days, the British were wiped out from Bastar. But the tables soon turned. The British sent in additional troops to suppress the rebellion. They also bribed one of the rebel leaders, Sonu Manjhi, who was promised a handsome sum and a position of power if he helped them.

With the help of Sonu Majhi, British troops surrounded the tribal camp and there was no way out. The final show of resistance took place in Alinargaon village, where a large number of tribal fighters were killed. Gunda Dhur escaped under the cover of darkness, never to be seen again.

Despite the charismatic leadership of Gunda Dhur, the rebellion had not been systematically and strategically planned and this became a critical factor for its defeat. Neither did it systematically spread from one region to another nor did the leadership attempt to consolidate control over their areas of influence. Lack of investment, both material and strategic, in arms was another limitation.

Following the revolt, British troops marched into the villages and punished the families of the rebels. As a result, most villages were deserted and people migrated to the jungles to take refuge. It took three to four months for the British to regain control of the region. Despite persistent efforts to track him down, Gunda Dhur was never found. But the Bhumkaal Rebellion of 1910 had its desired effect – the forest area which was to be reserved was reduced to almost half that which had been proposed.

Gunda Dhur has since emerged as an immortal hero of the tribals. Stories about him still circulate in the region and folk songs woven around his bravery are sung in the Kanker forest area, with every child identifying himself as an incarnation of Gunda Dhur! After India’s Independence, the state government recognised and instituted a state-level sports award in his name. Also, during the 2014 Republic Day celebrations, the official state tableau of the Government of Chhattisgarh was themed on the life of Gunda Dhur and his struggle to crush British dominance in the region. It may have taken more than a century, but this brave tribal leader was finally given his due.

Cover Image: Gunda Dhur via Brainly.in

Vishal Singh is a student of Ramjas College, University of Delhi, and a national level quizzer with a penchant for independent research in history.


When the Harmandir Sahib Disappeared from Devotees

The Sri Harmandir Sahib of Amritsar, also called the Golden Temple, is not only the spiritual centre of the Sikhs, it has also witnessed a long series of struggles, the most devastating of which took place in 1762 CE. It was an incident that shook the Sikh community and changed the history of Punjab forever.

The holiest shrine of the Sikhs, the Sri Harmandir Sahib, had been built in 1589 CE by the fifth Sikh Guru Arjan Dev Ji. But, at the end of the period of the ten Sikh Gurus (1469-1708), and after the execution of Sikh Commander Baba Banda Singh Bahadur in 1716 CE, the temple was desecrated many times by the provincial Mughal governors of Lahore, merely to flex their political muscle.

When the Sikhs were competing with the Mughal Governors in Punjab, they had no idea that the worst was still to come – a new rival in the form of the Afghans.

Abdali Desecrates The Harmandir Sahib

After the assassination of Iranian ruler and conqueror Nader Shah in 1747 CE, not only his reign ended but his large empire even began to get disintegrated. Many of his generals established independent kingdoms in the territory he captured. One of these was Ahmad Shah Abdali, also known as Ahmed Shah Durrani, who founded the Durrani Empire in present-day Afghanistan.

Ahmad Shah soon realized that he needed vast resources to run his new kingdom. As a result, he planned to plunder India, whose prosperity he had witnessed while assisting Nader Shah in campaigns in the subcontinent.

The new and ambitious Afghan Emperor raided India many times between 1748 CE and 1767 CE. The country was then ruled by the Mughals, whose power had greatly dwindled. During these raids, Ahmad Shah captured most of the territory west of the Indus. He also sacked and plundered the cities of Lahore, Sirhind, Delhi, Mathura and Vrindavan in North India.

Amid the bloodbath and chaos, Afghan forces kidnapped and enslaved women, including royal Mughal women, as they swept across India, plundering town after town. At this time, most of the Sikhs who were officially prosecuted by the Mughal governors, had no choice but to take asylum in the foothills of the Shivaliks, where they were living to escape the wrath of the Mughals, who had ordered their persecution. But in 1757 CE, on learning of Ahmad Shah’s retreat along with the wealth he had stolen, the Sikhs decided to secure the booty to utilize it for future missions.

The Afghan army was not familiar with the area they were also battle-weary from constant raids and were ill-prepared for another engagement. The Sikhs were able to loot vast quantities of wealth from the Afghan soldiers, first near Ambala city and then in the Majha region. They also freed the people who had been enslaved by the enemy.

Ahmad Shah Abdali was taken aback by the swift and sudden Sikh attack, and also by their might. He was told that their holiest shrine was in Amritsar, and decided to use it as bait. He thought that if he attacked the Sri Harmandir Sahib, Sikh forces would rush to Amritsar to protect it. Once they had converged there, Afghan forces could attack and weaken them.

The canny Afghan ruler sent forces to attack the Sri Harmandir Sahib. The Afghan army destroyed the sanctity of the holy sarovar (the tank of Gurdwara) by filling it with the entrails and blood of slaughtered cows. Not only this, they further aimed to destroy the shrine itself, but before they could, the revered Sikh Baba Deep Singh Ji along with Sikh troops of the Shaheedan Misl (one of the 11 sovereign Sikh states) appeared on the scene fighting the Afghan forces to protect the shrine.

It was a small Sikh contingent but they fought vigorously and valiantly, and put up a tough fight. Although Baba Deep Singh was killed in the battle, the Sikhs managed to drive away the Afghans. Abdali went back to Afghanistan, leaving behind a considerable force at Lahore.

Next, former Mughal Governor Adina Beg aligned with the Sikhs. He also took the help of Maratha forces stationed in the region under General Raghunath Rao. In March 1758 CE, after a prolonged siege, the united Maratha-Sikh army captured Sirhind from the Afghans and plundered the town.

Their next target was Lahore, which was attacked by the united army under Maratha chief Dattaji Rao Scindia and the chief of the Sukerchakia Misl, Charat Singh, grandfather of the Maharaja of Punjab Ranjit Singh. By April 1758 CE, the Lahore fort fell to the united Sikh-Maratha front.

The Historic Blunder of Raghunath Rao

Raghunath Rao didn’t want to stop in Punjab he wanted to secure the frontier of India further north-west. So he led his forces till present-day Khyber Pakhtunkhwa (now in Pakistan), to win it from the Afghans who themselves had got it from the local powers in the area. Here, he took a drastic step that many consider a historic blunder, a landmark in both Maratha and Sikh history.

Rao appointed Adina Beg, who had earlier served the Mughals, as Governor of Punjab, ignoring Sikh leader Jassa Singh Ahluwalia, owing to prior commitments and also because he knew that Sikhs if given power to govern, they would exert their complete authority over the region independent of the allegiance to the Marathas. Moreover, Adina Beg had much more experience in administrative matters.

Naturally, the Sikhs were furious. They considered Punjab their homeland and were still hurting from constant persecution by the Mughals. They couldn’t accept being ruled by a Mughal governor, yet again.

After the Marathas left Punjab, Adina Beg knew the Sikhs were plotting to overthrow him. So, to stamp his authority in the region, he arrested and killed several Sikhs. He even attacked Ram Rauni, the fortress of the Ramgarhia Sikhs in Amritsar. Here too many Sikhs lost their lives. Not long after, though, Adina Beg took ill and died in September 1758 CE, and a Maratha, Sabaji Bhonsle, succeeded him as the new Governor.

But most of the big Maratha names, like Raghunath Rao and Dattaji Rao Scindia had either left North India or died in battle. This allowed the Sikhs to continue their guerilla warfare against the Maratha provincial governors.

Third Battle of Panipat

During his fifth invasion of the Indian subcontinent in 1760 CE, Ahmad Shah Abdali returned with a stronger army than before. At this point, Punjab was in Maratha control. But, after Raghunath Rao’s retreat, there wasn’t any capable leader of his stature to provide central leadership in the North-West, to stop the Afghans. Although the Marathas tried to negotiate with the Sikhs, the latter did not come forward to help for their recent experiences.

Thus, Ahmad Shah Abdali easily won back all his lost territory. He effortlessly passed through Punjab, and went straight to Panipat, where he was stopped by the Maratha army of the Peshwa’s Dewan, Sadashivrao Bhau. The standoff lasted months. Sadashivrao sought the help of the Rajputs, Jats and Sikhs but they turned him down as he refused to accede to their demands.

Despite the reluctance of most Sikhs, the chief of the Phulkian Misl, Sardar Ala Singh (who later founded the princely state of Patiala), supplied foodgrains and logistical support to Maratha camps, in exchange for money. But he couldn’t keep it up for long and, without food and water, the Marathas ended the siege. This resulted in the Third Battle of Panipat in 1761 CE, in which the Marathas were defeated.

However, after the battle, Ahmad Shah Abdali was no longer interested in prolonged sieges and battles in India. He had already amassed a considerable treasure and decided to restrict himself to the western boundary of the Sutlej River in Punjab.

Sikh Challenge to Afghans

During the Third Battle of Panipat, along with soldiers, many women and children had also been killed and others enslaved by the Afghans, to be taken to Kabul. But the Dal Khalsa, the common assembly of Sikhs, organized a Sarbat Khalsa or a meeting of Sikhs in Amritsar, to thwart these plans.

The Afghan troops were by now exhausted and a much-weakened force due to the enormous losses sustained in various battles. So the Sikhs, under the leadership of Dal Khalsa chief Jassa Singh Ahluwalia, attacked them and were able to rescue their captives. This not only helped them to counter the retreating Afghans but earned the goodwill of the people.

Ahmad Shah Abdali was preoccupied with a rebellion back home and in the same year, 1761, the Sikhs not only defeated the remaining Afghan forces in the battles of Gujranwala and Sialkot but even captured the city of Lahore and pronounced Baba Jassa Singh Ahluwalia as Sultan-ul-Qaum (King of the Nation).

Afghans Take Revenge

In early 1762 CE, Afghan forces under Ahmad Shah Abdali returned to India with the sole intention of halting the growth of Sikh power. Abdali, to retain his kingdom in Punjab, was determined to defeat the Sikhs and he called for reinforcements. His army launched an assault on Sikh soldiers stationed in Kup Kalan village (in present-day Sangrur District in Punjab) on 5th February 1762 CE. When the soldiers get to know about this attack they decided to encircle all the non-combat Sikhs which included women, children and elderly people, believed to be around 40,000 to protect them.

The day ended with one of the worst defeats for the Sikhs, with the massacre of 10,000-20,000 both soldiers and non-combats. Even if these numbers are exaggerated, it is certain that it was a bloodbath, an incident known as Vadda Ghallughara (‘Larger Holocaust’ in Punjabi), in Sikh history. Given that the Sikh population was not very large at the time, the casualties were very alarming for the community.

But Ahmad Shah Abdali didn’t stop there. On 10th April 1762 he returned to the Sri Harmandir Sahib, which he had desecrated in 1757 CE, with a much more vengeful plan. This time, he not only damaged the temple, he filled the entire complex with gunpowder and then blew it up. Symbolically, he had spiritually ‘destroyed’ Sikhism itself.

Towards Sikh Rule

Although the Ghallughara massacre and demolition of the Sri Harmandir Sahib massive setbacks for Sikhs, but they were ready to rise once again. A month later, in May 1762, the remaining Sikh army defeated an Afghan contingent in the Battle of Harnaulgarh near Sirhind. Although the battle wasn’t a major one, but the victory helped Sikhs to keep their morale that they can still overcome.

After few months, on the occasion of Diwali, Sikhs under the leadership of Jassa Singh Ahluwalia gathered at the site, where their holiest shrine stood and was now empty. How heartbreaking it would be for the community but celebrating Diwali meant not only to morally encourage the community but also was a power statement that Sikh hasn’t given up even yet.

In just a few months, many Sikhs joined to be a part of the volunteer force of Sikhs which would rout the Afghans permanently from their homeland. The Sikhs defeated an Afghan army in the Battle of Sialkot, in 1763 CE. Even Baba Ala Singh of Patiala joined the war with his Sikh counterparts, promising military support to them to prove this support.

In 1764 CE, a well-equipped force of 40,000 Sikhs attacked Sirhind and won the battle by killing Zain-ud-din Khan, a former Mughal General who had been appointed Governor of Sirhind by Ahmad Shah Abdali. They butchered other leading Afghan officers, and the Nishan Sahib, the holy flag of the Sikhs, was hoisted in the region between Sutlej and the Yamuna, an area divided among the Sikh Misls. The Sikhs vowed never to allow another invader to step onto the soil of Punjab. Ahmad Shah Abdali never returned.

In April 1765 – some claim it was in October 1764 while others claim it was in November 1763 – the Sikhs gathered in Amritsar and the Jathedar of the Dal Khalsa, Baba Jassa Singh Ahluwalia, laid the foundation stone of the new Sri Harmandir Sahib, which was to be built according to a replica of the original structure, on the same land.

A main gateway to the sanctum, called the Darshani Deorhi, a parikrama or causeway, and the sanctum was completed in 1776 CE, while the path around the sarovar was completed in 1784 CE.

The desecration and later the demolition of the Sri Harmandir Sahib were brutal and deeply painful chapters in the history of the Sikhs but the resilience of the community and their unwavering determination to rise again, even stronger than before, are inspiring lessons for future generations.

Aashish Kochhar is a history enthusiast from Amritsar who studies at Jamia Millia Islamia, New Delhi.


India Timeline

India has a rich historical legacy. This mystical country has seen the earliest civilizations and has preserved evidence of the same till today. Many cultures came and left behind their impact on Indian history. India was invaded many times by foreign rulers and has preserved their cultural heritage too. One finds a cultural and historical mish mash of various ethnicities and religions in India co-existing very harmoniously and beautifully. This timeline of Indian history tries to capture the vast history of India in a few pages. So check out the ancient India time line.

3000 BC: Beginning of the Indus Valley Civilization
2500 BC: Establishment of the cities of Harappa and Mohenjo-Daro in the Indus Valley
2000 BC: Decline of the Indus Valley Civilization
1600 BC: India is invaded by the Aryans from the west who drive away the Dravidians
1100 BC: With the discovery of iron, Indo-Aryans start using iron tools
1000 BC: One of the earliest Holy Scripture, Rig-Veda is composed
750 BC: Indo-Aryans rule over 16 Mahajanapadas (16 Great States) in northern India, from the Indus to the Ganges
700 BC: Beginning of the caste system, with the Brahmans taking the highest class
600 BC: The Upanishads are composed in Sanskrit
543 BC: Bimbisara of Bihar conquers the Magadha region in the northeast
527 BC: Prince Siddhartha Gautama attains enlightenment and becomes the Buddha
500 BC: The ascetic prince Mahavira establishes Jainism in northern India
493 BC: Bimbisara dies and is succeeded by Ajatashatru
461 BC: Ajatashatru expands the Magadha territory and dies shortly afterwards
327 BC: Alexander the Great of Macedonia invades the Indus valley, fights the famous battle with Porus
304 BC: Magadha king Chandragupta Maurya buys the Indus valley and establishes the Maurya dynasty with Pataliputra as the capital
300 BC: Ramayana, a famous epic is composed
300 BC: Chola dynasty establishes his kingdom over southern India with capital in Thanjavur
290 BC: Chandragupta's son Bindusara, extends the empire to the Deccan region
259 BC: Mauryan emperor Ashoka converts to Buddhism and sends out Buddhist missionaries to nearby regions
220 BC: Maurya dynasty expands to almost all of India
200 BC: Mahabharata, another famous epic is composed
200 BC: Andhras occupy the east coast of India
184 BC: Maurya dynasty ends and marks the beginning of Sunga dynasty
150 BC: Patanjali writes the "Yoga Sutras"
100 BC: Bhagavata Gita is composed
78 BC: End of Sunga dynasty
50 AD: Thomas, an apostle of Jesus, visits India
50 AD: The first Buddhist stupa is constructed at Sanchi
200 AD: The Manu code puts down the rules of everyday life and divides Hindus into four major castes (Brahmins, warriors, farmers/traders, non-Aryans)
300 AD: The Pallava dynasty is established in Kanchi
350 AD: The Sangam is compiled in the Tamil language in the kingdom of Madurai and the Puranas are composed
380 AD: Two giant Buddha statues are carved Buddhist monks in the rock at Afghanistan
390 AD: Chandra Gupta II extends the Gupta kingdom to Gujarat
450 AD: Kumaragupta builds the monastic university of Nalanda
499 AD: Hindu mathematician Aryabhatta writes the "Aryabhattiyam", the first book on Algebra
500 AD: Beginning of Bhakti cult in Tamil Nadu
528 AD: Gupta Empire sees a downfall due to continuous barbaric invasions
550 AD: Chalukyan kingdom is established in central India with capital in Badami
600 AD: Pallava dynasty governs southern India from Kanchi
606 AD: Harsha Vardhana, a Buddhist king builds the kingdom of Thanesar in north India and Nepal with capital at Kannauj in the Punjab
625 AD: Pulikesin extends the Chalukyan Empire in central India
647 AD: King Harsha Vardhana is defeated by the Chalukyas at Malwa
650 AD: Pallavas of Kanchipuram are defeated by the Chalukyas
670 AD: Pallavas establish themselves at a new city at Mamallapuram
750 AD: Gurjara - Pratiharas rule the north of India and the Palas establish themselves in eastern India
753 AD: Rashtrakutas, a Chalukya dynasty, expands from the Deccan into south and central India
775 AD: Chalukyas defeat the Rashtrakutas and move the capital at Kalyani
800 AD: Many kingdoms are created in central India and in Rajastan by Rajputs
846 AD: Cholas get back their independence from the Pallavas
885 AD: Pratihara Empire reaches its peak and extends its empire from Punjab to Gujarat to Central India
888 AD: End of the Pallava dynasty
985 AD: Rajaraja Chola extends the Chola Empire to all of south India and constructs the temple of Thanjavur
997 AD: Mahmud of Ghazni raids northern India
998 AD: Mahmud of Ghazni conquers the area of Punjab
1000 AD: Chola king Rajaraja builds the Brihadeshvara Temple in Thanjavur
1019 AD: Mahmud Ghazni attacks north India and destroys Kannauj, which is the capital of the Gurjara-Pratihara Empire
1050 AD: Chola Empire conquers Srivijaya, Malaya and the Maldives
1084 AD: Mahipala raises the Palas to the peak of their power
1190 AD: Chalukya Empire is split among Hoysalas, Yadavas and Kakatiyas

1192 AD: Mohammad of Ghori defeats Prithvi Raj, captures Delhi and establishes a Muslim sultanate at Delhi
1206 AD: The Ghurid prince Qutub-ud-din Aibak becomes the first sultan of Delhi
1250 AD: Chola dynasty comes to an end
1290 AD: Jalal ud-Din Firuz establishes the Khilji sultanate at Delhi
1325 AD: The Turks invade and Muhammad bin Tughlaq becomes sultan of Delhi
1343 AD: The southern kingdom builds its capital at Vijayanagar (Hampi)
1345 AD: Muslim nobles revolt against Muhammad bin Tughlaq and declare their independence from the Delhi sultanate. The Bahmani kingdom is established in the Deccan.
1370 AD: Vijayanagar kingdom takes over the Muslim sultanate of Madura in Tamil Nadu
1490 AD: Guru Nanak Dev Ji establishes Sikhism and the city of Amritsar
1497 AD: Babur, a ruler of Afghan, becomes the ruler of Ferghana and establishes the Mughal dynasty in India
1530 AD: Babur dies and his son Humayun succeeds as the next Mughal emperor
1540 AD: Babur's son Humayun loses the empire to Afghan Leader Sher Shah and goes into exile in Persia
1555 AD: Mughal king Humayun comes to fight Sher Shah and regains India
1556 AD: Humayun dies and his son Akbar becomes one of the greatest rulers of India
1605 AD: Akbar dies and is succeeded by his son Jahangir
1611 AD: East India Company is established in India by the British
1617 AD: Jahangir's son, Prince Khurram receives the title of Shah Jahan
1627 AD: Shivaji establishes the Maratha kingdom
1631 AD: Shah Jahan succeeds Jahangir and builds the world famous Taj Mahal
1658 AD: Shah Jahan's son Aurangzeb seizes power
1707 AD: Aurangzeb dies, destabilizing the Mughal Empire

1751 AD: Britain becomes the leading colonial power in India
1757 AD: British defeat Siraj-ud-daulah at the Battle of Plassey
1761 AD: Marathas rule over most of northern India
1764 AD: Britain expands to Bengal and Bihar
1769 AD: A famine kills ten million people in Bengal and the East India Company does nothing to help them
1773 AD: Warren Hastings, governor of Bengal establishes a monopoly on the sale of opium. Regulating Act passed by the British.
1793 AD: Permanent Settlement of Bengal
1799 AD: British defeat Tipu Sultan
1829 AD: Prohibition of Sati by law
1831 AD: Administration of Mysore is taken over by East India Company
1848 AD: Lord Dalhousie becomes the Governor-General of India
1853 AD: Railway, postal services & telegraph line introduced in India
1857 AD: First War of Indian Independence also known as Revolt of 1857 or Sepoy Mutiny
1858 AD: British Crown officially takes over the Indian Government
1877 AD: Queen of England is proclaimed as the Empress of India
1885 AD: First meeting of the Indian National Congress
1899 AD: Lord Curzon becomes Governor-General and Viceroy of India
1905 AD: The First Partition of Bengal takes place
1906 AD: Muslim League is formed
1912 AD: The Imperial capital shifted to Delhi from Calcutta
1919 AD: The cruel Jallianwalla Bagh massacre takes place due to protests against the Rowlatt Act
1920 AD: Non-cooperation Movement launched
1922 AD: Chauri-Chaura violence takes place due to Civil Disobedience Movement
1928 AD: Simon Commission comes to India and is boycotted by all parties
1930 AD: Salt Satyagraha is launched as an agitation against salt tax. First Round Table Conference takes place
1931 AD: Second Round Table Conference takes place and Irwin-Gandhi Pact is signed
1934 AD: Civil Disobedience Movement is called off
1942 AD: Cripps Mission is formed Quit India Movement is launched Indian National Army is formed.
3rd June 1947 AD: Lord Mountbatten's plan for partition of India comes into light
15th August 1947 AD: Partition of India and Independence from the British rule


The early Congress movement

The first Congress Party session, convened in Bombay city on December 28, 1885, was attended by 73 representatives, as well as 10 more unofficial delegates virtually every province of British India was represented. Fifty-four of the delegates were Hindu, only two were Muslim, and the remainder were mostly Parsi and Jain. Practically all the Hindu delegates were Brahmans. All of them spoke English. More than half were lawyers, and the remainder consisted of journalists, businessmen, landowners, and professors. Such was the first gathering of the new India, an emerging elite of middle-class intellectuals devoted to peaceful political action and protest on behalf of their nation in the making. On its last day, the Congress passed resolutions, embodying the political and economic demands of its members, that served thereafter as public petitions to government for the redress of grievances. Among those initial resolutions were calls for the addition of elected nonofficial representatives to the supreme and provincial legislative councils and for real equality of opportunity for Indians to enter the ICS by the immediate introduction of simultaneous examinations in India and Britain.

Economic demands by the Congress Party started with a call for the reduction of “home charges”—that part of Indian revenue that went toward the entire India Office budget and the pensions of officials living in Britain in retirement. Dadabhai Naoroji (1825–1917), the “grand old man” of the Congress who served three times as its president, was the leading exponent of the popular economic “drain” argument, which offered theoretical support to nationalist politics by insisting that India’s poverty was the product of British exploitation and the annual plunder of gold, silver, and raw materials. Other resolutions called for the reduction of military expenditure, condemned the Third Anglo-Burmese War, demanded retrenchment of administrative expenses, and urged reimposition of import duties on British manufactures.

Hume, who is credited with organizing the Congress Party, attended the first session of the Congress as the only British delegate. Sir William Wedderburn (1838–1918), Gokhale’s closest British adviser and himself later elected twice to serve as president of the Congress, and William Wordsworth, principal of Elphinstone College, both appeared as observers. Most Britons in India, however, either ignored the Congress Party and its resolutions as the action and demands of a “microscopic minority” of India’s diverse millions or considered them the rantings of disloyal extremists. Despite the combination of official disdain and hostility, the Congress quickly won substantial Indian support and within two years had grown to number more than 600 delegates. In 1888, when Viceroy Dufferin on the eve of his departure from India dismissed the Congress Party as “microscopic,” it mustered 1,248 delegates at its annual meeting. Still, British officials continued to dismiss the significance of the Congress, and more than a decade later Viceroy Curzon claimed, perhaps wishfully, that it was “tottering to its fall.” Curzon, however, inadvertently helped to infuse the Congress with unprecedented popularity and militant vitality by his own arrogance and by failing to appreciate the importance of human sympathy in his relentless drive toward greater efficiency.



ਟਿੱਪਣੀਆਂ:

  1. Buddy

    ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ. ਮੈਂ ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ।

  2. Nyle

    ਮੈਨੂੰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ

  3. Gamaliel

    liked)))))))))



ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਖੋ